Sloppensocialisme vier jaar verder
Lokaal bestuur, november 2009
In 2005 publiceerde Lokaal Bestuur het Manifest der
Sloppensocialisten. Daarin pleitte raadslid Anita Engbers onder andere voor een
inflatievolgend huurbeleid, meer zeggenschap voor woonconsumenten en
uitbreiding van de bouwlocaties. Wat is ervan terechtgekomen?
Inmiddels verwachten veel gemeentes buiten de Randstad krimp
en is het duidelijk dat daar adequaat beleid voor moet komen. In de Randstad
zelf is er nog steeds woningnood. Van de twee grote bouwlocaties die onze VROM
minister Jan Pronk ooit aanwees om deze nood te lenigen, komt er slechts één
goed van de grond: Almere. In de Zuidplas - gelegen tussen Rotterdam,
Zoetermeer en Gouda – is ter elfder ure besloten om allereerst een dun bebouwd,
duur woongebied te realiseren voor de chief
executive officers uit Rotterdam. De aanvankelijke bouwaantallen zijn
drastisch verlaagd.
Het inflatievolgend huurbeleid is in deze regeerperiode
binnengehaald door de PvdA maar ligt opnieuw zwaar onder vuur, zowel buiten als
binnen onze partij. De woningmarktdiscussie in onze partij wordt gedomineerd
door huiseigenaren en corporatiemedewerkers. Het huurstelsel geniet brede
onbekendheid. Welk raadslid kent het woningwaarderingsstelsel, waarmee de
kwaliteit van een woning wordt uitgedrukt in een aantal punten? Welk raadslid
weet dat de Tweede Kamer jaarlijks een maximale puntprijs vaststelt; dat de
kale huurprijs bestaat uit puntentotaal x puntprijs en dat corporaties minder
dan de maximale puntprijs hanteren?
Tot en met 142 punten – denk daarbij aan een zeer eenvoudig
rijtjeshuis - is iedereen hieraan gebonden.
Daarboven zijn de huren geliberaliseerd: de huurprijs is vrij overeen te
komen tussen huurder en verhuurder. In de praktijk betekent het dat de
verhuurder kan vragen wat hij wil. Grote commerciële verhuurders bewegen zich
bij voorkeur in dit segment van de huurmarkt.
Een toenemend aantal particuliere verhuurders vraagt meer
huur dan wettelijk is toegestaan voor een woning of kamer ónder de
liberalisatiegrens. Sommige huurders stappen binnen een half jaar na
ondertekening van het huurcontract naar de Huurcommissie om de huur te
corrigeren maar dat doet de relatie met de huisbaas meestal geen goed. De meest
huurders zijn onbekend met de Huurcommissie en betalen gewoon te veel. Welke
gemeente heeft oog voor deze vorm van uitbuiting en ontwikkelt beleid ertegen?
Integendeel:
al diegenen, die pleiten voor verdere liberalisering van de huurmarkt, pleiten
feitelijk voor legalisering van een praktijk van uitbuiting en misbruik van de
woningnood, die nu nog onwettig is.
Voorstanders van liberalisering zijn met name te vinden in
de liberale hoek: VVD en D66. In PvdA gelederen dreigt het idee van
inkomensafhankelijke huren salonfähig
te worden. Straks brengt dan een corporatie het wettelijk toegestane maximum in
rekening tenzij de huurder zo arm is, dat hij voor korting op de huur in
aanmerking komt. Bij een combinatie van verdere liberalisering met
inkomensafhankelijke huren wordt het woningwaarderingsstelsel waardeloos en
zijn het alleen nog de allerarmste huurders voor wie de woonlasten in toom
gehouden worden.
Liberalisering en inkomensafhankelijke huren zijn allebei
even kwalijk omdat ze de kwaliteit van een woning geheel loskoppelen van de
prijs, een stimulans zijn tot behoud van de tekorten op de woningmarkt en de
noodzaak tot goed woningonderhoud ondermijnen.
Tegen inkomensafhankelijke huren zijn vanuit
sociaal-democratische invalshoek nog twee bezwaren in te brengen. Ze zijn
onfatsoenlijk omdat ze mensen met een onregelmatig inkomen – uitzendkrachten,
freelancers, (on)vrijwillig zzp-ers – zullen vernederen tot een vrijwel
maandelijks gang naar de huisbaas om het loonstrookje te tonen. Ze vormen een
breuk met onze bestuurlijke opvattingen omdat ze het aan verhuurders toestaan
om inkomenspolitiek te bedrijven. Voor liberalen is een bijkomend voordeel dat
de overheid dan gerust de individuele huurtoeslag kan afschaffen. In mijn ogen
past hierom extra waardering voor de inzet van Tweede Kamerlid Staf Depla om de
individuele huurtoeslag overeind te houden.
Ik doe een beroep op mijn partijgenoten om wakker te worden.
Goede volkshuisvesting is voor ons toch nog cruciaal? Daarnaast stel ik mijn
hoop op de actie die ik onlangs ben gestart om de zeggenschap van huurders te
vergroten: de kiloprijs van een woning.
Anita Engbers
PvdA raadslid in Gouda
De actie kiloprijs wil bewerkstelligen dat verhuurders, die
een kamer of woning adverteren, voortaan wettelijk verplicht worden om in de
advertentie naast de kale huurprijs ook te vermelden wat het puntentotaal van
de woning is volgens het woningwaarderingsstelsel en wat de gehanteerde
puntprijs is. Op die manier kunnen huurders zelf de prijs/kwaliteitsverhouding
controleren en kan geen verhuurder ze nog knollen voor citroenen verkopen.
